Sui (SUI)

Sui to blockchain Layer 1 wykorzystujący język Move i obiektowy model danych. Zamiast opierać cały stan wyłącznie na kontach, sieć organizuje zasoby jako obiekty z własnymi identyfikatorami, typami i zasadami własności. Natywnym tokenem sieci jest SUI, używany m.in. do opłat, stakingu i governance.

Czym jest Sui?

Sui jest blockchainem warstwy pierwszej (Layer 1), rozwijanym przez Mysten Labs. Sieć działa samodzielnie jako infrastruktura do obsługi transakcji, aplikacji i cyfrowych aktywów, a jej natywnym tokenem jest SUI.

Projekt wykorzystuje język Move oraz model danych oparty na obiektach. Takie podejście ma ułatwiać równoległe przetwarzanie operacji dotyczących niezależnych danych i budowanie aplikacji, w których własność oraz zasady użycia aktywów są bezpośrednio zapisane w modelu obiektów.

Sui należy odróżniać od tokena SUI. Sieć jest infrastrukturą blockchain, natomiast SUI jest aktywem wykorzystywanym w jej gospodarce.

Jak działa obiektowy model danych Sui?

Podstawową jednostką przechowywania stanu w Sui jest obiekt. Każdy obiekt ma m.in. unikalny identyfikator, typ, właściciela oraz wersję zmieniającą się wraz z kolejnymi modyfikacjami.

Obiektem może być np. cyfrowe aktywo, dane aplikacji albo element zarządzany przez smart kontrakt. Sposób własności wpływa na to, jak dana transakcja może z obiektu korzystać. Sui rozróżnia m.in. obiekty należące do adresu, obiekty współdzielone i obiekty niezmienne.

Model obiektowy pozwala sieci lepiej określać zależności pomiędzy transakcjami. Operacje dotyczące różnych obiektów mogą być wykonywane równolegle, dzięki czemu nie każda aktywność musi czekać na zakończenie niezwiązanych z nią operacji.

Move i smart kontrakty w sieci Sui

Smart kontrakty w Sui są tworzone w języku Move. Move jest otwartym językiem programowania zaprojektowanym do pracy z zasobami cyfrowymi i został rozwinięty pierwotnie dla projektu Diem. Sui wykorzystuje własne rozszerzenia i model obiektowy, aby dopasować Move do architektury swojej sieci.

Kod jest publikowany w postaci pakietów Move zawierających moduły definiujące typy, funkcje i reguły działania obiektów. Sam język i model danych mogą ograniczać część klas błędów związanych z obsługą zasobów, ale nie są gwarancją bezpieczeństwa. Aplikacje i smart kontrakty nadal mogą zawierać błędy lub być podatne na niewłaściwą implementację.

Jak zatwierdzane są transakcje w sieci Sui?

Sui wykorzystuje model delegated proof-of-stake. Walidatorzy zabezpieczają sieć, a posiadacze SUI mogą delegować tokeny do wybranego walidatora w ramach stakingu. Wielkość stake wpływa na udział walidatorów w mechanizmach sieci.

Aktualna architektura Sui wykorzystuje protokół konsensusu Mysticeti oparty na strukturze DAG. Wszystkie transakcje są obecnie sekwencjonowane przez Mysticeti, a następnie wykonywane zgodnie z zależnościami pomiędzy obiektami. Sieć może równolegle wykonywać operacje dotyczące różnych obiektów, co pomaga zwiększać przepustowość bez konieczności traktowania każdej transakcji jako zależnej od wszystkich pozostałych.

W starszych opisach Sui można spotkać podział na transakcje omijające globalny konsensus i operacje na obiektach współdzielonych. Taki opis nie odpowiada już aktualnej dokumentacji procesu transakcji i nie powinien być stosowany jako opis bieżącego działania sieci.

Do czego służy token SUI?

SUI jest natywnym aktywem sieci i pełni kilka podstawowych funkcji.

Po pierwsze, służy do opłacania gazu, czyli kosztu wykonywania operacji i przechowywania danych. Po drugie, może być delegowany do walidatorów w mechanizmie stakingu, dzięki czemu uczestniczy w zabezpieczaniu sieci i systemie nagród.

SUI jest również wykorzystywany jako aktywo w aplikacjach działających w ekosystemie. Posiadacze tokena mają też możliwość uczestniczenia w governance i głosowaniach dotyczących wybranych zmian protokołu.

Maksymalna podaż SUI jest ograniczona, natomiast część tokenów jest wprowadzana do obiegu zgodnie z harmonogramem uwalniania. Dlatego przy analizie tokenomiki warto korzystać z aktualnych materiałów projektu zamiast utrwalać w treści szybko zmieniające się dane o podaży w obiegu.

Jak rozwija się ekosystem Sui?

Sui jest platformą dla różnych typów aplikacji blockchainowych. W ekosystemie rozwijane są rozwiązania związane m.in. z finansami onchain, grami, płatnościami i cyfrowymi aktywami.

Obiektowy model danych pozwala aplikacjom reprezentować aktywa i inne elementy stanu jako programowalne obiekty. W praktyce może to być przydatne np. przy przedmiotach w grach, tokenach czy innych cyfrowych zasobach zmieniających swój stan.

Sieć obsługuje również transakcje sponsorowane. W takim modelu inny podmiot może pokryć koszt gazu za użytkownika, co pozwala aplikacji ograniczyć konieczność posiadania SUI przez użytkownika już przy pierwszej operacji.

Jakie są ryzyka związane z Sui i tokenem SUI?

Korzystanie z Sui i posiadanie tokena SUI wiąże się z kilkoma rodzajami ryzyka.

Cena SUI może podlegać dużej zmienności typowej dla rynku kryptowalut. Znaczenie ma również konkurencja pomiędzy blockchainami Layer 1, tempo rozwoju aplikacji i infrastruktury oraz zmiany popytu na usługi sieci.

Istnieją też ryzyka technologiczne. Smart kontrakty, aplikacje, portfele i mosty mogą zawierać błędy lub podatności. Kolejnym elementem jest tokenomika, w tym uwalnianie kolejnych tokenów do obiegu, które może wpływać na podaż. Dochodzi do tego ryzyko regulacyjne i zmieniające się otoczenie prawne dla aktywów cyfrowych.

Architektura Sui i język Move nie eliminują tych ryzyk.

Ciekawostki o Sui

Publiczny Mainnet Sui wystartował 3 maja 2023 roku.

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech sieci jest obiektowy model danych, w którym zasoby i dane przechowywane na blockchainie są reprezentowane jako obiekty z własnymi identyfikatorami i zasadami własności.

Sui obsługuje także transakcje sponsorowane, dzięki którym aplikacja lub inny sponsor może pokryć opłatę gazową za użytkownika.

Podsumowanie

Sui to blockchain Layer 1 wykorzystujący Move, obiektowy model danych oraz delegated proof-of-stake. Natywny token SUI służy m.in. do opłat, stakingu, zastosowań w ekosystemie i governance.

Technologia może ułatwiać równoległe wykonywanie operacji dotyczących niezależnych obiektów, ale nie eliminuje ryzyka związanego z aplikacjami, smart kontraktami ani samym rynkiem kryptowalut.

Aktualny kurs i wykres SUI możesz sprawdzić na osobnej stronie kursowej.